آهنگ‌ها و خوراکی‌ها: چگونه موسیقی اشتهای ما را هدایت می‌کند؟

شاید برایتان پیش آمده باشد که در حال گوش دادن به یک موسیقی خاص، بی‌دلیل هوس خوراکی‌های شیرین کنید؛ حتی وقتی اصلاً گرسنه نیستید. این موضوع در نگاه اول ممکن است اتفاقی به نظر برسد، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهند که موسیقی می‌تواند به شکل پنهان روی انتخاب‌های غذایی ما اثر بگذارد و آنچه می‌خوریم را تغییر دهد.

موسیقی و اشتها؛ ارتباطی که کمتر به آن توجه کرده‌ایم

اینکه موسیقی می‌تواند حال و هوای ما را تغییر دهد، یک حقیقت شناخته‌شده است. مثلاً وقتی به یک آهنگ شاد گوش می‌دهیم، معمولاً احساس سرزندگی و نشاط بیشتری داریم. اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که موسیقی علاوه بر تغییر احساسات، می‌تواند به طور غیرمستقیم بر غذایی که انتخاب می‌کنیم هم اثر بگذارد. یعنی موسیقی ممکن است نه تنها باعث شود احساس بهتری داشته باشیم، بلکه باعث می‌شود نوع خاصی از غذا را انتخاب کنیم.

در یک مطالعه جالب، گروهی از محققان بررسی کردند که چطور گوش دادن به موسیقی‌های مختلف بر غذایی که افراد انتخاب می‌کنند تأثیر می‌گذارد. در این تحقیق سه گروه شرکت‌کننده وجود داشت. گروهی از شرکت‌کنندگان به موسیقی‌هایی گوش دادند که دوست داشتند، گروهی به موسیقی‌هایی که دوست نداشتند، و گروهی دیگر به هیچ موسیقی‌ای گوش نکردند.

در طول آزمایش، یک میز پر از خوراکی‌های مختلف از جمله شیرینی‌های پرقند (مثل پاستیل و آب‌نبات‌های گیاهی) و غذاهای کم قند (مثل میوه‌ها) در اختیار شرکت‌کنندگان قرار داده شد.

نتیجه‌ای جالب: موسیقی‌های ناخوشایند و تمایل به خوردن شیرینی

نتایج این مطالعه شگفت‌انگیز بود: زمانی که افراد به موسیقی‌های ناخوشایند گوش می‌دادند، گرچه در کل کمتر هوس خوردن می‌کردند، اما تمایل بیشتری به خوردن خوراکی‌های شیرین نشان می‌دادند. به عبارت دیگر، موسیقی ناخوشایند باعث می‌شد حتی زمانی که احساس گرسنگی نمی‌کردند، همچنان به سمت خوراکی‌های پرقند بروند. از طرف دیگر، زمانی که افراد به موسیقی‌های خوشایند یا آرامش‌بخش گوش می‌دادند یا حتی وقتی که به موسیقی گوش نمی‌دادند، تمایل بیشتری به انتخاب میوه‌ها داشتند.

پس موسیقی به طور غیرمستقیم بر انتخاب‌های ما تأثیر می‌گذارد. این پدیده می‌تواند به یک مفهوم روان‌شناختی به نام «خوردن احساسی» (emotional eating) یا «مصرف جبرانی» (compensatory consumption) مربوط باشد. به طور ساده‌تر، وقتی حالمان بد می‌شود، مغز به طور ناخودآگاه به دنبال منابع راحتی و تسکین‌دهنده می‌گردد. در این شرایط، خوردن خوراکی‌های شیرین می‌تواند به مغز احساس راحتی و خوشحالی بدهد و موجب شود حتی وقتی گرسنه نیستیم، به سراغ شیرینی‌ها برویم.

توجه دیداری: نگاه کردن به غذا و انتخاب‌های ناخودآگاه

یک نکته جالب دیگر در این مطالعه این بود که موسیقی تأثیر زیادی بر توجه دیداری به غذاها نداشت. به این معنا که شرکت‌کنندگان، صرف‌نظر از اینکه به موسیقی مورد علاقه‌شان گوش می‌دادند یا موسیقی ناخوشایند، بیشتر از اشیای غیرخوراکی، به غذاها نگاه می‌کردند.

این نشان می‌دهد که صرفاً نگاه کردن بیشتر به غذا، عامل اصلی در انتخاب آن نیست. اینکه فرد چقدر به غذا نگاه کرده یا چطور به آن نگاه می‌کند، تأثیر زیادی در تصمیم او برای خوردن یا انتخاب غذا ندارد. عامل اثرگذارتر، حال و هوای احساسی و روانی فرد در آن لحظه است. به عبارت دیگر، تصمیم برای خوردن غذاهای شیرین یا سالم بیشتر به وضعیت روحی فرد بستگی دارد تا به این که چقدر به خوراکی نگاه کرده است.

نکته جالب: ما متوجه این اثر نمی‌شویم!

نکته مهم اینجاست که این تغییر رفتار معمولاً کاملاً ناخودآگاه اتفاق می‌افتد. یعنی فرد احساس نمی‌کند که موسیقی روی تصمیمش تأثیر گذاشته، اما در عمل انتخاب‌هایش تغییر می‌کند. موسیقی‌هایی که به آن‌ها علاقه داریم می‌توانند تمایل ما را به انتخاب غذاهای سالم‌تر، مانند میوه‌ها، افزایش دهند. در مقابل، موسیقی‌های ناخوشایند می‌توانند ما را به سمت انتخاب غذاهای شیرین و پرقند ببرد، حتی زمانی که اشتهای کلی ما کاهش یافته باشد.

چگونه از موسیقی برای انتخاب‌های غذایی سالم‌تر استفاده کنیم؟

بر اساس یافته‌های این مطالعه، موسیقی می‌تواند یک ابزار ساده و غیرمستقیم برای تأثیرگذاری بر رفتار غذایی ما باشد. اگر هدف شما کاهش مصرف شیرینی‌ها و انتخاب غذاهای سالم‌تر است، می‌توانید از موسیقی‌های آرامش‌بخش و خوشایند استفاده کرده تا به سمت غذاهای سالم‌تری مثل میوه‌ها تمایل بیشتری پیدا کنید. این تغییرات ساده می‌توانند به شما کمک کند تا انتخاب‌های غذایی بهتری داشته باشید و سبک زندگی سالم‌تری را پیش بگیرید.